Editör notu: Bu yazının asıl yayın yeri Rasadi Blog'dur; burada aynı metinle birlikte yayımlanmıştır.
Özet
Evet, çerez koymadan trafik ölçmek mümkündür. Çerezsiz analitik; sayfa görüntülemelerini, oturum sırasını, yönlendiren siteyi ve kabaca konumu sayar; kişi takibi yapmaz. Onay bandı ihtiyacınız, sitenizdeki tüm veri akışlarına bağlıdır — bu yazı teknik çerçeveyi anlatır, hukuki değerlendirme yerine geçmez.
Çerez bandı, modern web'in en sevilmeyen icatlarından biridir: ziyaretçiyi yorar, sitenin açılışını böler ve ironik biçimde ölçümü de bozar — "reddet"e basanların büyük kısmı klasik analitik araçlarında hiç görünmez. Üstüne bir de "KVKK cezası yer miyim?" korkusu eklenince, küçük işletme sahipleri analitikten iyice uzaklaşır.
Oysa trafiği anlamak için ziyaretçiyi tek tek tanımanıza gerek yoktur. Bu rehberde çerezsiz ölçümün neyi sayıp neyi saymadığını, IP adresine ne olduğunu, sessionStorage'ın çerez olup olmadığını ve onay bandı kararını nasıl vereceğinizi — teknik doğrulukta ama jargonsuz — anlatıyoruz.
Çerezsiz ölçüm neyi sayar?
Çerezsiz bir analitik aracı, işletme kararları için gereken toplu sayıları üretir:
- Sayfa görüntülemeleri — hangi sayfa kaç kez açıldı.
- Oturum sırası — aynı ziyarette hangi sayfalar peş peşe gezildi.
- Yönlendiren sayfa — alan adı ve yol (sorgu parametreleri saklanmaz).
- Kampanya etiketi — bağlantılardaki utm_campaign; hangi kampanyanın trafik getirdiği buradan ölçülür.
- Kaba konum ve cihaz — ülke/şehir ve cihaz türü; kimlik değil, dağılım bilgisi.
Ve neyi saymaz: ziyaretçinin kim olduğunu bilmez, kullanıcı profili oluşturmaz, siteler arası takip yapmaz, parmak izi çıkarmaz. "Ziyaretçi" sayısı, aşağıda anlattığımız geçici oturum anahtarından hesaplanır — kişi sayımı değil, oturum sayımıdır.
Çerezli ve çerezsiz ölçümün farkı
| Konu | Çerezli ölçüm | Çerezsiz ölçüm |
|---|---|---|
| Ziyaretçi tanıma | Kalıcı çerezle cihaz tanınır | Sekmelik geçici anahtarla oturum sayılır |
| Onay vermeyenler | Genelde ölçülmez (kayıp veri) | Ayrım olmadan sayılır |
| Siteler arası takip | Üçüncü taraf çerezlerle mümkün | Yok |
| Veri saklama odağı | Kişi/davranış profili | Toplu sayılar ve dağılımlar |
| Tipik kurulum yükü | Etiket + onay yönetimi | Tek satır ölçüm kodu |
sessionStorage nedir, çerez midir?
Hayır, çerez değildir — ama aradaki farkı doğru kurmak önemlidir. sessionStorage, tarayıcının sekme açık kaldığı sürece yaşayan geçici depolama alanıdır: sekmeyi kapatınca silinir, başka sitelerle paylaşılmaz ve tarayıcı tarafından sunucuya otomatik gönderilmez. Çerezler ise süreli, kalıcı ve her istekte otomatik taşınan verilerdir.
Rasadi'de işleyiş şöyledir: bir oturum içindeki sayfaları sıralayabilmek için tarayıcının sessionStorage'ında rastgele bir oturum anahtarı tutulur. Bu anahtar, ölçüm isteğiyle birlikte sunucuya gönderilir ve hangi sayfaların aynı oturuma ait olduğunu saymak için olay kaydıyla birlikte saklanır. Sekme kapanınca tarayıcıdan silinir; cihazda kalıcı iz bırakmaz, siteler arası takipte kullanılmaz ve kullanıcı profili oluşturmakta kullanılmaz.
IP adresine ne oluyor?
IP adresi, konum türetmek için işlenir ama saklanmaz: Rasadi, adresten yalnızca ülke ve şehir bilgisini çıkarır, adresin kendisini veri tabanına yazmaz. Ülke/şehir, "ziyaretçilerim nereden geliyor" sorusuna yetecek kabalıkta bir bilgidir; kimseyi tekil olarak tanımlamaz.
Onay bandı ne zaman gerekir?
Dürüst cevap: sitenize bağlıdır. Yalnızca çerezsiz analitik çalıştıran bir sitede tablo farklıdır; reklam, yeniden hedefleme veya üçüncü taraf ölçüm çerezleri de varsa tablo değişir. Çerezsiz ölçüm, onay bandı ihtiyacını azaltan bir mimaridir — "bandı kaldırın" talimatı değildir. Sağlıklı yol: sitenizdeki tüm veri akışlarını çıkarın, hangi çerezin ne için yaşadığını listeleyin ve gerektiğinde uzmana danışın. KVKK/GDPR ekseninde regulatif çerçevenin ayrıntısı için KVKK-GDPR uyum raporumuza bakabilirsiniz.
GA4'ün Consent Mode'undan farkı ne?
Google'ın Consent Mode'u, ziyaretçinin onay durumuna göre etiket davranışını ayarlar: temel kurulumda onay reddedilince veri gitmez; gelişmiş kurulumda çerezsiz sinyaller gönderilir ve eksik kısım istatistiksel olarak modellenir. Yani GA4 dünyasında "reddedilen onay" hâlâ özel bir durumdur ve veri kısmen tahmindir. Çerezsiz analitik ise baştan çerez kullanmaz: reddeden/reddetmeyen ayrımı yoktur, sayım doğrudan yapılır. İkisi birlikte de çalışabilir. Farklı araçları yan yana görmek isterseniz GA4 alternatifleri karşılaştırmamızı okuyun.
"Ziyaretçi" sayısı neden kişileri değil oturumları sayar?
Dürüst bir uyarı: hiçbir çerezsiz araç "sitenize kaç farklı insan geldi" sorusuna kesin cevap veremez — bu, yöntemin doğasından gelir. Aynı kişi telefondan ve bilgisayardan girerse iki oturum sayılır; sekmesini kapatıp dönerse yeni bir oturum başlar. Önemli olan mutlak sayı değil, değişimin yönüdür.
10 dakikalık kendini denetleme listesi
Sitenizin mevcut durumunu çıkarmak için şu beş adıma bakın:
- Çerez envanteri: tarayıcıda sitenizi gizli sekmede açın, hangi çerezlerin yazıldığını not edin.
- Üçüncü taraf kodlar: reklam, sohbet ve ölçüm betiklerini listeleyin; her birinin ne topladığını satıcısından öğrenin.
- Politika sayfaları: gizlilik ve çerez metinleriniz, yukarıdaki listeyle aynı şeyi söylüyor mu?
- Banner metni: "reddet" gerçekten reddediyor mu, yoksa göstermelik mi? Test edin.
- Sadeleştirme: kullanmadığınız her ölçüm kodunu kaldırın; az araç, az risk demektir.
Rasadi'de bunu nasıl uyguladık?
Felsefe basittir: işletme kararları için gereken en küçük veriyi topla, gerisini hiç toplama. Tek satır ölçüm kodu; çerez yok, parmak izi yok, siteler arası takip yok. Veriler AB'deki sunucularda tutulur, üçüncü taraflarla paylaşılmaz. Kurulumu ve paneli görmek için canlı demoya kayıt olmadan bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çerezsiz ölçüm neyi sayar, neyi saymaz?
Sayfa görüntülemelerini, aynı ziyaretteki sayfa sırasını, yönlendiren siteyi, kampanya etiketini, kabaca ülke/şehri ve cihaz türünü sayar. Kimlik, profil ve siteler arası takip yapmaz.
sessionStorage çerez midir?
Hayır. Sekme açık kaldığı sürece yaşayan geçici depolamadır; sekme kapanınca silinir, siteler arası paylaşılmaz ve sunucuya otomatik gönderilmez.
IP adresime ne oluyor?
Yalnızca ülke ve şehir türetmek için işlenir; adresin kendisi saklanmaz.
Çerezsiz analitik kullanırsam onay bandını kaldırabilir miyim?
Sitenizin tamamına bağlıdır. Çerezsiz ölçüm ihtiyacı azaltan bir mimaridir; kesin değerlendirme için tüm veri akışlarınızı çıkarıp gerektiğinde uzmana danışın.
GA4'ün Consent Mode'undan farkı ne?
Consent Mode onaya göre davranır (temelde veri gitmez, gelişmişte kısmi sinyal + modelleme). Çerezsiz analitik baştan çerez kullanmaz; reddeden/reddetmeyen ayrımı olmadan doğrudan sayar.
Kaynaklar
- kvkk.gov.tr — Kişisel Verileri Koruma Kurumu resmi sitesi
- GDPR tam metni (gdpr-info.eu) — Avrupa Genel Veri Koruma Tüzüğü
- Google Analytics Yardım Merkezi — Consent Mode dokümantasyonu
- Yazının asıl yayın yeri: Rasadi Blog